Вялікая вячэрня

Хор спявае сціхіры на сціхоўне, паміж якімі ўстаўляюцца “вершы” – радкі з Псалтыра і іншых кніг Бібліі. У суботу гэта вершы з псалма 92:
 
На сціхоўні
1. Господь воцарися, в лепоту облечеся.
1. Гасподзь царуе, і Ён у веліч убраны.
2. Ибо утверди вселенную, яже не подвижится.
2. Таму ўмацаваў Ён сусвет, які не зрушыцца.
3. Дому Твоему подобает святыня, Господи, в долготу дний.
3. Дому Твайму належыць святасць, Госпадзі, на доўгія дні.
У буднія дні паміж сціхірамі ўстаўляюцца наступныя вершы з псалма 122:
1. К Тебе возведох очм мои, живущему на небеси. Се яко очи раб в руку господий своих, яко очи рабыни в руку госпожи своея, тако очи наши ко Господу Богу нашему, дондеже ущедрит ны.
1. Узнімаю я вочы мае да Цябе, што жывеш у нябёсах. Вось, як вочы рабоў глядзяць на руку гаспадароў іх, як вочы рабыні – на руку гаспадыні яе, так вочы нашы – да Госпада, Бога нашага, каб нарэшце паміліваў нас.
2. Помилуй нас, Господи, помилуй нас, яко по многу исполнихомся уничижения: наипаче исполнися душа наша поношения гобзующих и уничижения гордых.
2. Памілуй нас, Госпадзі, памілуй нас, бо досыць мы сытыя пагардаю, досыць насычана душа наша знявагаю пыхлівых і пагардаю ганарліўцаў.
Пасля апошняй сціхіры – багародзічнай – чытаецца малітва святога Сімяона Богапрыімцаякую праведны Сімяон прамовіў, трымаючы на руках 40-дзённага Дзіцятка Хрыста:
 
Цяпер адпускаеш
Хор:
Ныне отпущаеши раба Твоего, Владыко, по глаголу Твоему с миром: яко видеста очи мои спасение Твое, еже еси уготовал пред лицем всех людей, свет во откровение языков, и славу людей Твоих, Израиля.
Цяпер адпускаеш раба Твайго, Уладару, паводле слова Твайго, з мірам, бо ўбачылі вочы мае збаўленне Тваё, якое прыгатаваў Ты перад абліччам усіх народаў, святло для асветы язычнікаў і славу народа Твайго, Ізраіля.
 
Чытач:
Святый Боже, Святый Крепкий, Святый Безсмертный, помилуй нас.
Святы Божа, Святы Моцны, Святы Несмяротны, памілуй нас (тройчы).
Слава Отцу и Сыну и Святому Духу, и ныне и присно и во веки веков. Аминь.
Слава Айцу, і Сыну, і Святому Духу і цяпер, і заўсёды, і на векі вякоў. Амінь.
Пресвятая Троице, помилуй нас; Господи, очисти грехи наша; Владыко, прости беззакония наша; Святый, посети и исцели немощи наша, имене Твоего ради.
Прасвятая Троіца, памілуй нас, Госпадзі ачысці грахі нашы, Уладару прабач, беззаконні нашы, Святы наведай і ацалі немачы нашы дзеля Імя Твайго.
Господи, помилуй. (Трижды)
Госпадзі, памілуй (тройчы).
Слава Отцу и Сыну и Святому Духу, и ныне и присно и во веки веков. Аминь.
Слава Айцу, і Сыну, і Святому Духу і цяпер, і заўсёды, і на векі вякоў. Амінь.
Отче наш, Иже еси на небесех! Да святится имя Твое, да приидет Царствие Твое, да будет воля Твоя, яко на небеси и на земли. Хлеб наш насущный даждь нам днесь; и остави нам долги наша, якоже и мы оставляем должником нашим; и не введи нас во искушение, но избави нас от лукаваго.
Ойча наш, Які ёсць у нябёсах! Няхай свяціцца імя Тваё, няхай прыйдзе Царства тваё, няхай будзе воля Твая як на небе, так і на зямлі. Хлеб наш надзённы дай нам сёння, і даруй нам даўгі нашы, як і мы даруем даўжнікам нашым, і не ўвядзі нас у спакусу, але збаў нас ад злога.
 
Свяшчэннік:
Яко Твое есть Царство и сила, и слава, Отца и Сына и Святаго Духа, ныне и присно, и во веки веков.
Бо Тваё ёсць Царства і сіла і слава – Айца і Сына і Святога Духа, цяпер і заўсёды і на векі вякоў.
 
Хор:
Аминь.  
Амінь.
Хор спявае трапар свята. У суботу, калі вячэрня служыцца асобна, спяваецца трапар нядзельны цяперашняга гласа і багародзічны, а калі ў суботу служыцца ўсяночнае трыванне, то спяваецца “Багародзіца Дзева” тройчы:
Багародзіца Дзева
Богородице Дево, радуйся, Благодатная Марие, Господь с Тобою: благословенна Ты в женах и благословен плод чрева Твоего, яко Спаса родила еси душ наших.
Багародзіца Дзева, радуйся. Благадатная Марыя, Гасподзь з Табою. Благаславенная Ты паміж жанчын і благаславенны Плод улоння Твайго, бо нарадзіла Ты Збавіцеля душ нашых.
 
Калі служылася ліція, то пасля спеву трапара свяшчэннік благаслаўляе хлябы, пшаніцу, віно і алей:
 
Дыякан:
Господу помолимся.  
Госпаду памолімся.
 
Хор:
Господи, помілуй.  
Госпадзі памілуй.
 
Свяшчэннік:
Господи Иисусе Христе Боже наш, благословивый пять хлебов и пять тысящ насытивый, Сам благослови и хлебы сия, пшеницу, вино и елей; и умножи сия во граде сем (или: в веси сей, или: во святей обители сей) и во всем мире Твоем; и вкушающыя от них верныя освяти. Яко Ты еси благословляяй и освящаяй всяческая, Христе Боже наш, и Тебе славу возсылаем, со Безначальным Твоим Отцем, и Всесвятым, и Благим, и Животворящим Твоим Духом, ныне и присно и во веки веков.
Госпадзі Іісусе Хрысце, Божа наш, Ты благаславіў пяць хлябоў і пяць тысяч насыціў. Сам благаславі і гэтыя хлябы, пшаніцу, віно і алей і памнож іх у горадзе гэтым (або: у вёсцы гэтай, у святым манастыры гэтым) і ва ўсім свеце Тваім і верных, якія спажываюць іх, асвяці. Бо Ты ўсё благаслаўляеш і асвячаеш, Хрысце Божа наш, і Табе славу ўзносім з Беспачатным Тваім Айцом і Ўсесвятым і Добрым, Жыватворчым Тваім Духам цяпер і заўсёды, і на векі вякоў.
 
Хор:
Аминь. Буди имя Господне благословенно от ныне и до века. (Трижды)
Амінь. Няхай будзе імя Гасподняе благаславёным цяпер і давеку. (Тройчы)
 
Псалом 33-ці
Благословлю Господа на всякое время, выну хвала Его во устех моих. О Господе похвалится душа моя, да услышат кротцыи и возвеселятся. Возвеличите Господа со мною, и вознесем имя Его вкупе. Взысках Господа, и услыша мя, и от всех скорбей моих избави мя. Приступите к Нему, и просветитеся, и лица ваша не постыдятся. Сей нищий воззва, и Господь услыша и, и от всех скорбей его спасе и. Ополчится ангел Господень окрест боящихся Его, и избавит их. Вкусите и видите, яко Благ Господь: блажен муж, иже уповает Нань. Бойтеся Господа, вси святии Его, яко несть лишения боящимся его. Богатии обнищаша и взалкаша: взыскающии же Господа не лишатся всякаго блага.
Благаслаўлю Госпада на ўсякі час, заўжды хвала Яму ў вуснах маіх. Госпадам будзе хваліцца душа мая, хай пачуюць лагодныя і ўзвесяляцца. Велічайце Госпада са мною і ўзнясем імя Яго разам. Я шукаў Госпада, і Ён пачуў мяне, і ад усіх бед маіх збавіў мяне. Прыступіце да Яго і прасвятліцеся, і абліччы вашы не будуць пасаромлены. Вось убогі паклікаў, і Гасподзь пачуў яго, і ад усіх бед яго збавіў яго. Стаіць на варце Ангел Гасподні вакол тых, што баяцца Яго, і збаўляе іх. Зведайце і ўбачыце, які добры Гасподзь; блажэнны чалавек, які спадзяецца на Яго. Бойцеся Госпада, усе святыя Яго, бо не маюць нястачы тыя, што баяцца Яго. Багатыя збяднелі і згаладаліся, а тыя, што шукаюць Госпада, не маюць нястачы ні ў якім дабры.
 
Свяшчэннік:
Благословение Господне на вас Того благодатию и человеколюбием всегда, ныне и присно, и во веки веков.
Благаславенне Гасподняе на вас Яго благадаццю і чалавекалюбствам заўжды, цяпер і заўсёды, і на векі вякоў.
 
Хор:
Аминь.
Амінь.
На ўсяночным трыванні гэтым заканчваецца вячэрня і адбываецца пераход да утрані. Калі ж вячэрня служыцца асобна, то пасля “Ойча наш” і трапароў дыякан прамаўляе:
 
Дыякан:
Премудрость.
Прамудрасць.
 
Хор:
Благослови.
Благаславі.
 
Свяшчэннік:
Благословен Христос Бог наш всегда, ныне и присно, и во веки веков.
Благаславёны Хрыстос Бог наш заўжды, цяпер і заўсёды, і на векі вякоў.
 
Хор:
Аминь. Утверди, Боже, святую православную веру, православных христиан во век века.
Амінь. Умацуй, Божа, святую праваслаўную веру праваслаўных хрысціян на век веку.
 
Свяшчэннік:
Пресвятая Богородице, спаси нас.
Прасвятая Багародзіца, збаў нас.
 
Хор:
Честнейшую Херувим и Слáвнейшую без сравнения Серафим, без истления Бога Слова рождшую, сущую Богородицу, Тя величаем.
Пачэснейшую за Херувімаў і непараўнальна слаўнейшую за Серафімаў, што непарушанаю нарадзіла Бога Слова, Існую Багародзіцу, Цябе велічаем.
 
Свяшчэннік:
Слава Тебе, Христе Боже, Упование наше, слава Тебе.
Слава Табе, Хрысце Божа, надзея наша, слава Табе.
 
Хор:
Слава Отцу и Сыну и Святому Духу, и ныне и присно и во веки веков. Аминь. Господи, помилуй (Трижды). Благослови.
Слава Айцу і Сыну і Святому Духу, і цяпер і заўсёды і на векі вякоў. Амінь. Госпадзі, памілуй (тройчы). Благаславі.
 
Адпуст
 
Свяшчэннік:
Христос истинный Бог наш, молитвами Пречистыя Своея Матере, святых славных и всехвальных апостол, святаго (и поминается святой, во имя которого освящен храм, и святой, память которого пришлась на этот день), святых и праведных Богоотец Иоакима и Анны и всех святых, помилует и спасет нас, яко Благ и Человеколюбец.
Хрыстос, ісцінны Бог наш, па малітвах Прачыстае Свае Маці, святых слаўных і ўсяхвальных апосталаў і святога (храма і святога, памяць якога ў гэты дзень), святых і праведных Богаайцоў Іаакіма і Анны і ўсіх святых, памілуе і збавіць нас, бо Ён Добры і Чалавекалюбны.
 
Хор:
Великаго Господина и Отца нашего Алексия, Святейшаго Патриарха Московскаго и всея Руси, и Господина нашего Высокопреосвященнейшаго Филарета, Митрополита Минскаго и Слуцкаго, Патриаршаго Экзарха всея Беларуси, настоятеля, братию и прихожан святаго храма сего и вся православныя христианы, Господи, сохрани их на многая лета.
Вялікага Спадара і айца нашага Аляксія, Свяцейшага патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі, і Спадара нашага Высокапраасвяшчэннейшага Філарэта, Мітрапаліта Мінскага і Слуцкага, Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі, [і Спадара нашага (Высока)праасвяшчэннейшага (архі)епіскапа (імя)], настаяцеля, брацію і прыхаджан святога гэтага храма і ўсіх праваслаўных хрысціян, Госпадзі, захавай іх на многія леты.
Такім чынам, канец Вячэрні указвае на здзяйсненне прадказанняў аб прышэсці Хрыста.



[1] Калі перад вячэрняй чыталася дзявятая гадзіна, то цяпер чытаецца адразу “Прыйдзіце паклонімся…”, калі вячэрня ўваходзіць у склад усяночнага трывання, то свяшчэннік пачынае яе словамі: “Слава Святой і Адзінасутнай, і Жыватворчай, і Нераздзельнай Троіцы заўжды, цяпер і заўсёды, і на векі вякоў”. Хор: “Амінь”. Свяшчэннікі: “Прыйдзіце, паклонімся…”

[2] У царкоўна-славянскай мове тут прошлы час: “воззвах” – “я паклікаў”, але ў арыгінальным старажытнаяўрэйскім тэксце псалма 140 – цяперашні час.

[3] “Алей жа грэшнага няхай не памажа галавы маёй” – гэта значыць: “я не хачу пашаны ад грэшнага чалавека”. Такі сэнс нашага богаслужэбнага тэксту, але ёсць і іншыя пераклады гэтага радка з псалма: гэта – найлепшы: “Алей, які не пашкодзіць маёй галаве”, або: “гэта алей на галаву, ад яго не адмовіцца мая галава”.

[4] Ёсць і іншыя варыянты перакладу гэтых радкоў, але яны менш адпавядаюць нашаму богаслужэбнаму тэксту.

[5] У царкоўна-славянскім тэксце гэтыя дзеясловы стаяць у будучым часе: выллю, адкрыю, але прошлы час тут больш адпавядае кантэксту.

[6] Гэтыя вершы маюць іншы змест у царкоўна-славянскім тэксце псалма – мы перадаем тут змест арыгіналу.

[7] Царкоўна-славянскі пераклад: “Свете Тихій” – недакладны; грэч. ιλαφ?ς – радасны, вясёлы, прыемны.

[8] Царкоўнаславянскі тэкст мае іншы сэнс: кали паклікаў я, пачуў мяне Бог праўды маёй. Мы перадаем сэнс арыгіналу: гл. Пс. 4, 2.

[9] Рог – біблейскі сімвал моцы, сілы, перавагі, славы; гл. напр. 1Цар. 2,1,10; Пс. 74,11; 91,11; 148,14 – заўвага перакладчыка.

[10] Імёны гэтых маскоўскіх свяціцеляў адсутнічаюць у Служэбніку адсутнічаюць, бо яны былі кананізаваны пазней – заўвагі перакладчыка.

[11] Гэтыя і іншыя імёны беларускіх святых уключаюцца ў ліціі ў храмах Беларускай Праваслаўнай Царквы.

12 называем імя святога і дадаем: “памяць якога (якой, якіх) мы сёння адзначаем”.

13 у грэчаскім тэксце гэтага слова няма.

14 у грэчаскім тэксце гэтыя два словы стаяць у адваротным парадку: “ад пошасці, голаду…”

15 у грэчаскім тэксце: “нашэсця іншаземцаў, міжусобнай вайны і раптоўнай смерці…”

16 у грэчаскім тэксце: “каб міласцівым, спагадлівым і лагодным быў…”

17 у царкоўнаславянскім тэксце “да нас” няма, але ў грэчаскім ёсць.

Распечатать Распечатать

Комментирование закрыто.