Pos?owie W. Kiesielew

PROTOJEREJ P?ACYD JANKOWSKI I JEGO CZASY
Pos?owie

Pierwsza po?owa XIX-go wieku najbardziej uwidoczni?a procesy odbywaj?ce si? w ?onie Cerkwi Zachodnio-ruskiej (greko-katolickiej). Ich centrum znajdowa?o si? w ?yrowickim klasztorze. Mianowicie tutaj biskupi Jуzaf (Siemaszko) i Antoni (Zubko) zgrupowali wokó? siebie trzon kap?anów i dzia?aczy Cerkwi prawos?awnej na ziemi bia?o¬ruskiej, któraj przygotowali gleb? dla likwidacji unii ko?cielnej,
W?ród nich na szególn? uwag? zas?uguje P?acyd Jankowski oraz jego dramatyсzne poszukiwania i prze?ycia.

P?acyd Jankowski — dzia?acz religijny i ?wiecki, duchowny unicki i prawos?awny, profesor i pisarz, protojerej — urodai? si? 20 wrze?nia 1810 roku we wsi Wojska /obecnie rejon Iwacewicze, blisko Brze?cia/ w rodzinie ksi?dza unickiego. Wyrós? w ?rodowisku drobnej szlachty, ma?o czym si? odrezniaj?cej od ch?opstwa, a prawie rodowymi tradycjami. Wra?enia z lat dziecinnych i m?odzie?cych w du?ym stopniu okre?li?y jego pó?ni?jsze pogl?dy prolitewskie i probia?oruskie.

Pocz?tkowe nauki on pobiera? w domu. Dalej uczy? si? w gimnazjum w ?wis?oczy, w szkole unickiej bazylianów w Brze?ciu. W 1830 roku otrzyma? tytu? magistra w Seminarium G?ównym na Uniwersytecie Wile?skim. W tym te? roku zosta? przyj?ty jako profesor teologii Seminarium Litewskiego ulokowanego w klasztorze ?yrowickim. Tutaj on wyk?ada? Pismo ?wi?te, teologi? dogmatyczn?, ?acin?.

W 1832 roku zosta? ksi?dzem unickim i wiceprzewodnicz?cym Litewskiej Kurii Duchownej. Wkrótce te? poj?? za ?on? wybrank? swego serca Helen? Tupalsk?.

Przeniesienie seminarium duchownego i kurii do Wilna zmusi?o go do zmiany miejsca zamieszkania.

Jednak w Wilnie on czu? si? ?le, zacz?? niedomaga?. Przyzwy-czajenie do cichego unormowanego ?ycia zrobi?o swoje. Oprócz tego liczna rodzina — pi?cioro dzieci w?asnych i sze?cioro sierot od zmar?ej jego siostry, wdowy katedralnego protojereja w Wilnie Hipolita Gomolickiego (ostatniego rektora seminarium w ?yrowiczach) — jak te? dro?yzna w du?ym mie?cie, spowodowa?y, ?e wyjecha? do miasteczka Bia?awicze w powiecie S?onimskim, gdzie jako kap?an pracowa? do 1858 roku.

Jego sdrowie jeszcze bardziej os?ab?o i maj?? 48 lat wyszed? na emerrytur?. W pobli?u klastoru ?yrowickiego naby? dom i prze?y? w ni? jeszcze 14 lat. W 1867 roku straci? ?on?. Zmar? 28 lutego (11 marca) 1872 roku i zosta? pochowany obok ?ony w kryptach Georgijewskiej cerkwi parafialnej.

P. Jankowski przyczyni? si? do likwidacji Unii. W pa?dzierniku 1837 roku on wyrazi? gotowo?? do zmiany wyznania, a w 1839 roku podpisa? akt o likwidacji Unii.

Za dzia?alno?? duchown? i ?wieck? zosta? odznaczony ordenami ?w. Anny 3-go i 2-go stopnia.

Wielka i wszechstronna jest spu?cizna P?acyda Jankowskiego. Ale wymaga ona dok?adnego i obiektywnego zbadania. Nale?y podkre?li?, ?e to by? cz?owiek utalentowany i pracowity, móg? swobodnie czyta? po francusku, angielsku, niemiecku, w?osku, grecku i ?ydowsku. Ma si? rozumie? doskonale mówi? po polsku i rosyjsku. Z ludno?i? miejscow? kontaktowa? si? w j?nzyku bia?oruskim.

Zami?owanie do pracy literackiej wyniós? z Uniwersytetu Wile?skiego. Najwi?cej jego utworów pochodzi z okresu lat 1840-ch i 1850-tych.

Pod pseudonimem John of Dycalp Placyd Jankowski pisa? powie?ci, opowiadania, eseje, szkice, prze?o?y? utwory Shaekspearea, Goethe, Manzoni, Puszkina.

Spod jego piуra wysz?o ponad dwadzie?cie ksi??ek, utwory sceniczni, w których autor z sympati? ustosunkowywa? si? do ch?opów, prawdziwie pokaza? ?ycie wiejskich duchownych, «szaraczkowej szlachty».

Dobry odd?wi?k wywo?a?y jego prace po?wi?cone historii Uniwersytetu Wile?skiego, ?yciorysy szeregu dzia?aczy duchownych z klasztoru w ?yrowiczyah.

Nie mo?na te? pomin?? jego prace krajoznawcae, a w?ród nich notatki o cerkwi w Synkowiczach, materia?y o Nowogródku i okolicach oraz inne.

Po 1863 roku jego publikacje ukazywa?y si? przewa?nie w j?zyku rosyjskim; niektóre z nich by?y o charakterze antykatolickim.

Napisane na bia?oruskiej kanwie utwory P?acyda Jankowskiego by?y popularne i w Polsce. Na Litwie (Bia?orusi) on pozostanie zawsze szanownym i niezmiennie «tutejszym».
 

W?odzimerz Kisielow
Kandydat nauk ekonomicznych

Распечатать Распечатать

Комментирование закрыто.