Братчыкі прынялі ўдзел у міжканфесійным семінары

Братчыкі прынялі ўдзел у міжканфесійным семінары15 сакавіка прадстаўнікі брацтва ў гонар Віленскіх мучанікаў прынялі ўдзел у міжканфесійным семінары “Царква і палітыка нямецкіх акупацыйных улад у гады Другой сусветнай вайны на тэрыторыі Беларусі”. Семінар адбыўся ў мінскім Міжнародным адукацыйным цэнтры імя Ё. Рау. У семінары прынялі ўдзел сведкі вайны, гісторыкі, багасловы, журналісты.

Мэтай семінара стала знаёмства ўдзельнікаў са становішчам хрысціянскіх Цэркваў у гады акупацыі 1941–1944 гг. і з нацыянальна-канфесійнай палітыкай, што ажыццяўлялася нямецкай уладай.

Ва ўступным слове дырэктар ММАЦ імя Ё. Рау Віктар Балакіраў адзначыў, што сёння вельмі важна не забываць злачынствы, здзейсненыя нямецка-фашысцкімі захопнікамі, і разам раскрываць новыя падрабязнасці рэлігійнага жыцця на акупаванай тэрыторыі — адной з найменш вывучаных да апошняга часу старонак айчыннай гісторыі ХХ стагоддзя.

Шмат адметных фактаў з жыцця праваслаўных прыходаў у гады Вялікай Айчыннай вайны было агучана ў выступленні дацэнта Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы, кандыдата гістарычных навук Святланы Сілавай «Праваслаўная Царква і палітыка III Рэйха на акупаванай тэрыторыі Беларусі: стратэгія духоўнага супраціўлення і сведчанні веры».

Па словах Святланы Сілавай, трагічныя падзеі пачаліся яшчэ ў перадваенны час, з масавых забойстваў святароў і іх родных у верасні 1939 года на тэрыторыі Заходняй Беларусі, далучанай у выніку пакта Молатава-Рыбентропа да БССР. Адметна, што жахлівыя забойствы адбываліся ў досыць кароткі час безуладдзя, калі савецкія органы ўлады фармальна яшчэ не былі прадстаўлены на мясцовым узроўні. У сувязі з гэтым у большасці выпадкаў следства не праводзілася і забойцы, як мяркуецца, — банды, складзеныя з ваяўніча настроенай камуністычнай моладзі — засталіся непакаранымі.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны была пашырана практыка масавага адкрыцця праваслаўных храмаў з да?зволу акупацыйных уладаў. І гэта пры тым, што ў ідэалогіі фашысцкай Германіі стаўленне да хрысціянства было адмоўным. Відавочна, фашысцкія акупанты хацелі пайграць на пачуццях вернікаў, якія зведалі шмат пакут і ганенняў ад савецкай улады. Разам з тым духавенства не мела ніякіх прэферэнцый ад нямецкіх захопнікаў: усе святары стаялі на ўліку ў гестапа, для іх не было свабоды перамяшчэння, адбываліся забойствы за супрацоўніцтва з партызанамі.

І ўсё ж, на думку Святланы Сілавай, Царква была ці не адзіным месцам, дзе людзі знаходзілі духоўную падтрымку ў цяжкі ваенны час. Больш за тое, на сродкі вернікаў некаторыя храмы аднаўляліся, як гэта было ў прадмесці Мінска Козыраве, дзе ў 1943 годзе паўстала Свята-Мікалаеўская царква.

Не менш цікавыя факты з жыцця Праваслаўнай Царквы ў час Вялікай Айчыннай вайны прывёў у сваім выступленні Аляксандр Слесараў, прарэктар па навукова-багаслоўскай рабоце Мінскіх духоўных школ, загадчык кафедры Царкоўнай гісторыі Мінскай духоўнай акадэміі. У прыватнасці, даследчык спыніўся на праблеме становішча так званых «катакомбных» абшчын на тэрыторыі Беларусі напярэдадні і ў гады нямецкай акупацыі.

Па словах Аляксандра Слесарава, узнікненне катакомбных абшчын у Рускай Праваслаўнай Царкве стала следствам царкоўнай рэакцыі на радыкальную рэлігійную палітыку, якая праводзілася ў савецкай дзяржаве з першых дзён яе стварэння. Агульная пазіцыя Рускай Праваслаўнай Катакомбнай Царквы характарызавалася непрыманнем прынцыпаў узаемаадносін Царквы з дзяржавай, выказаных мітрапалітам Сергіем (Страгародскім) у яго Дэкларацыі 1927 года.

Адметна, што найбольшая колькасць прыхільнікаў «непоминающих» (менавіта так называлі прыхільнікаў гэтага ўнутрыцаркоўнага руху) на тэрыторыі Беларусі была ў Гомельскай вобласці. Усяго напрыканцы 20-х гадаў налічвалася больш за тысячу «катакомбных» вернікаў і 15 святароў. Але ў выніку жорсткіх рэпрэсій 1930, 1931 і 1937 гадоў на Гомельшчыне не засталося ніводнага храма. Тым не менш, у час Вялікай Айчыннай было наноў створана некалькі прыходаў, якія падтрымлівала мясцовае насельніцтва. Цікава, што і пасля вызвалення Беларусі некаторы час (да 1948-га года) «катакомбныя» цэрквы на Гомельшчыне дзейнічалі, а падчас новай хвалі ўціску перайшлі пад юрысдыкцыю Рускай Праваслаўнай Царквы Заграніцай, альбо на нелегальнае становішча.

Адметнасцю міжканфесійнага семінара сталі выступленні сведкаў трагічных старонак царкоўнай гісторыі сярэдзіны мінулага стагоддзя. У прыватнасці, гісторыю сваёй сям’і ў час Вялікай Айчыннай расказаў Мікалай Хільтоў, сын настаяцеля Пакроўскай царквы ў Клецку айца Георгія Хільтова, які разам з жонкай загінуў у Калдычэўскім канцлагеры пад час апошняга масавага расстрэлу, што адбыўся за некалькі дзён да прыходу Чырвонай Арміі.

Георгій Хільтоў разам з братам свяшчэннікам Мікалаем аказваў актыўную дапамогу партызанам, арганізоўваў збор ежы і вопраткі для ваеннапалонных, рызыкуючы жыццём, хрысціў дзяцей-яўрэеў. У выніку такіх смелых дзеянняў ён быў арыштаваны і разам з жонкай Лідзіяй з роду Валасовічаў і братам змешчаны ў Калдычэўскім лагеры. Паводле ўспамінаў пісьменніка Сяргея Новіка-Пяюна, які асабіста ведаў сям’ю Хільтовых і таксама знаходзіўся ў гэтым лагеры, умовы і стаўленне назіральнікаў былі разлічаны на тое, каб не толькі зняважыць і ліквідаваць жаданне да супраціўлення, але і знішчыць вязняў фізічна.

Усяго ў лагеры смерці пад Баранавічамі было знішчана 22 тысячы вязняў — людзей рознай нацыянальнасці і канфесійнай прыналежнасці.

Сёння Мікалай Георгіевіч Хільтоў карпатліва збірае звесткі пра злачынствы фашызму і гісторыі сваёй сям'і. Па яго задуме знойдзеныя факты стануць асновай кнігі альбо грунтоўнага артыкула.

Кастусь АНТАНОВІЧ

Распечатать Распечатать

Комментирование закрыто.